L’energia deu futur
Ne cau pas seguir la mosca bluani barrà’s los uelhs: los besonhs en energia e la complexitat deu sistèma energetic que van continuar a créisher. Coma respóner ad aquera demanda en protegir l’environament? Espiem las pistas de recèrca de tèrme long. Los besonhs en 2050 Lo creish deus besonhs qu’ei ligat a un creish de…
Per Anne-Pierre Darrées
Ne cau pas seguir la mosca blua1ni barrà’s los uelhs: los besonhs en energia e la complexitat deu sistèma energetic que van continuar a créisher. Coma respóner ad aquera demanda en protegir l’environament? Espiem las pistas de recèrca de tèrme long.
Los besonhs en 2050
Lo creish deus besonhs qu’ei ligat a un creish de la populacion mondiau (6 miliards en 2000, 8,2 miliards en 2024 a 9,7 miliards prevists en 2050), au creish deu nivèu de vita de mès d’un país (+50% deu PIB mondiau atendut), au creish deu transpòrt (x3 segon lo Fòrum internacionau deu transpòrt), aus usatges electrics navèths (veituras electricas, motors, robòts, dadas, IA…), etc. Au contra, economias que seràn realizadas (isolacion, melhorament de rendements…). Mes globaument, los especialistas qu’atenden ua aumentacion grana de la consomacion globau d’energia.
D’ací 2050, la consomacion energetica mondiau dens lo scenari de referéncia qu’aumentarà haut o baish de 50 % cap a 2020, principaument pr’amor de la creishença economica e demografica deus país non membres de l’OCDE, en particular en Asia.
Energia e poténcia, exemple deus veïcules electrics
Tà respóner aus besonhs, tot prumèr, que cau hornir la produccion entà la consomacion electrica. Per exemple, en deceme de 2023, França que comptava haut o baish 1,3 milion de veïcules electrics leugèrs, dab ua consomacion electrica annau de 3,5 TWh2. En aplicar la reglamentacion europèa, «que nos orientam cap tà un parc de mès de 36 milions de veïcules leugèrs en 2050», que precisa Jean-Pierre Hauet, coautor de l’estudi darrèr de l’associacion Équilibre des Énergies, sia quasi 28 còps mès que uei.
Totun, ne sufís pas de hornir aquera produccion. Que calerà tanben poténcias mès importantas. En efèit, los veïcules electrics qu’apèran ua poténcia max. (de punta) hèra grana tà’us tornar cargar. Sense cambiament seriós de comportament, que demandarà ua poténcia addicionau suus hialats de 6 a 13 GW en 2035 e de 15 a 31 GW en 2050 (+10 a + 20% de la poténcia de uei).
Quina cordèra tà las annadas 2050?
Adara, qu’èm dens ua situacion de transicion: transicion climatica, transicion energetica, transicion nutritiva, auba de la quatau revolucion industriau. Lo futur qu’ei donc de mau predíser. Totun, la responsa que deveré estar un mix energetic navèth.
Tà la part màger de la hornidura electrica, tres cordèras que son espiadas dab probabilitats d’escaduda diferenta: l’energia solara espaciau, l’energia de la tranga3, la fusion nucleara.
L’energia solara espaciau
L’energia solara espaciau
L’energia solara dens l’espaci –donc abans la sua reduccion devuda a l’atmosfèra– qu’ei de las granas. Que representa 100 còps mès que los besonhs de la Tèrra sancèra. Qu’ei ua energia quasi continua e ne produsís pas nat gas d’efèit de sèrra sus Tèrra. De segur, lo rendement energetic qu’ei enqüèra feble (a maugrat que sia mès gran que lo deus panèus solars sus Tèrra).
Los prumèrs ensais que son encoratjants. Mercés a SpaceX e Blue Origin, las còstas de lançament deus equipaments qu’an baishat de 90%. La robotica espaciau e autas tecnologias emergentas que semblan eficaças.
Donc qu’ei ua pista seriosa tà doman.
Tà saber mès, véser l’article dedicat ad aquera energia.
L’energia de la tranga
Carta deu potenciau de tranga dab, indicada, la poténcia mejana en kWper mètre linear de front d’andada (©2012, segon carta de Carnegie Wave Energy)
71% de la susfàcia terrèstra qu’ei ua massa liquida en movement permanent (donc que libèra energia). La tranga qu’aubrís possibilitats. Que la coneishem desempuish longtemps: lo prumèr brevet qu’estoc despausat en 1799 en França (Girard, pair e hilh) e la prumèra construccion que data de 1910 (Bochaux-Praceique).
Convertidor d’energia d’ondas CETO dens las aigas deu País Basco en 2025 © Carnegie Energy
Adara, qu’existissen sheis procediments diferents:
- La cadena flotanta articulada o serp de mar: qu’ei lo procediment mès conegut. Que son flotaders longs alinhats dens lo sens deu vent, perpendiculars a las andadas, e mantenguts per cables.
- La colomna a oscillacion verticau: qu’ei ua estructura flotanta e los movements de la mar qu’activan ua pompa.
- La paret balançaira immergida: qu’ei ua paret carrada, immergida e fixada sus ua tija centrau qu’oscilla en foncion deu movement deus hons marins.
- Lo captader de pression en immersion: qu’ei un captader que capta lo movement orbitau de las andadas.
- La colomna d’aiga: qu’ei ua estructura flotanta d’acèr o de beton obèrta a la basa e barrada suu dessús. Atau, l’aiga qu’entra e sòrt de l’estructura e que comprimís l’aire dens la partida superiora de l’installacion.
- Lo laç de desbondada: sistèma que reteng l’aiga de las crestas de las andadas. L’aiga gahada que va dens ua turbina.
L’energia de la tranga quines desfís?
Los problèmas màgers d’aqueths sistèmas que son la lor dificultat a resistir a las maishantas condicions meteorologicas au miei de la mar, la corrosion deus equipaments, l’acceptabilitat (quin impacte sus la fauna marina, la pesca…?) e las còstas (sustot tà racordar las installacions au hialat terrèstre). Mes que i a hèra d’ensais dens lo mond (Australia, Escòcia, França, Portugau…)
Véser l’article sur l’idroelectricitat.
La fusion nucleara
La fusion nucleara
La fusion nucleara qu’ei un procediment atragent4 pr’amor qu’ei lo «sistèma energetic» de las estelas. Que cau condicions especiaus. Au còr deu Sorelh, la pression qu’ei 200 miliards de còps mei grana que la pression atmosferica terrèstra e la temperatura centrau qu’ei haut o baish 15 milions de gras. Atau, los nuclèus leugèrs d’idrogèn (75% de la composicion deu Sorelh) que fusionan en nuclèus d’èli5, haut o baish dus còps mei pesucs, en crear la lutz e la calor que recebem. Segon los calculs, cada segonda, 620 milions de tonas d’idrogèn qu’i son transformadas en 616 milions de tonas d’èli.
Sus Tèrra, l’idèa qu’ei de reprodusir aquera fusion dab dus isotòps de l’idrogèn: lo deutèri6 e lo trici7. Lo deutèri qu’ei un atòme comun que’s tròba dens las mars. N’ei pas radioactiu. Lo trici qu’ei produsit a partir deu liti8, qu’ei un atòme abondós e radioactiu (durada de vita: 12 ans).
Ua pression e ua temperatura hautas (150 milions de gras) que provòcan la fusion d’aqueths atòmes leugèrs; que produsissen alavetz un atòme mès pesuc, l’èli. Los neutrons produsits que trucan las parets deu reactor qu’emmagazinan energia termica. L’energia produsida per la fusion qu’ei hòrta. A quantitat egau, la fusion nucleara que permeteré de produsir tres milions de còps mès d’electricitat que las energias fossilas (petròli, gas e carbon) e quate còps mès que la fission nucleara.
L’energia nucleara, quines desfís?
La fusion ne produsís pas nat gas d’efèit de sèrra. La reaccion que s’arrèsta se n’ei pas alimentada (nat risc d’embalament ni de reaccion en cadena). Totun, la reaccion que produsís quauques elements radioactius, mens dangerós que los de la fission, e dèishas (las parets irradiadas) que caleré tractar.
Au dia de uei, duas tecnologias que permeten de hèr aquera fusion: l’acantonament9 magnetic, coma dab lo tokamak (reactor ITER en França) e l’acantonament inerciau coma dab lo Lasèr Megajoule (en França). Aqueras tecnologias que començan, ne son pas enqüèra prèstas.
Que pausan dus desfís tecnologics:
- Coma cau ua calor de 150 milions de gras, los reactors que deven au còp esvitar que las parets honan e que cau manténguer la fusion lo mès longtemps possible.
- L’acantonament que deu estar hèra precís tà esvitar un escapa d’atòmes o de neutrons.
Qu’atendem resultats tà 2050.
Qué pensar d’aqueths procediments?
Tot prumèr, n’ei pas aisit de parlar de tecnologias que ne son pas de nivèu industriau. Los avantatges e inconvenients que pòden cambiar enter las condicions experimentaus dens un laboratòri e las solucions industriaus finaus. De la medisha faiçon, se podem parlar teoricament d’impactes environamentaus, las recèrcas ne son pas pro avançadas tà’us conéisher en detalh.
Mes que devem seguir aqueras tecnologias dab atencion, pr’amor las solucions energeticas de uei ne son pas duradissas. Los procediments intermitents (panèus solars, eolianas), per exemple, que pausan la question de la pollucion devuda a las baterias (véser l’article Pilas a pièlas).
Urosament, que i a ua multiplicacion de petitas solucions que permeten e permeteràn de respóner a demandas locaus. Au demiei d’eras, l’energia de la tranga que presenta interès. Lo Conselh mondiau de l’energia que considèra que haut o baish 10 % de la demanda annau mondiau en electricitat que poiré estar cobèrta per aquera cordèra10. Mes que pausarà la question deus impactes sur l’environament maritim.
Tà respóner aus besonhs màgers de l’umanitat de doman e remplaçar las energias fossilas e la fission nucleara (que representan amassa 70% de la produccion mondiau), que cau procediments mès potents. Dinc a uei, n’avem pas que l’energia solara espaciau e la fusion nucleara coma pistas de tèrme long.
Referéncias
L’ABC del Saber – Energia.
Centrale houlomotrice, maison de l’énergie.
IRENA – WAVE ENERGY TECHNOLOGY BRIEF
Remarquable : le pionnier australien de l’énergie houlomotrice remporte un important appel d’offres pour la construction de la première unité en Espagne, Reneweconomy, sept. 2023.
Fusion nucléaire : confinement magnétique ou inertiel, quelle différence ? Sfen, 2024.
Recharge des véhicules électriques : le « ballon d’eau chaude des Temps modernes », Connaissance des énergies, 2025.